Wat is een BESS?
Een BESS is in de basis het technische systeem waarmee elektriciteit wordt opgeslagen. Het bestaat doorgaans uit batterijmodules, vermogenselektronica zoals een omvormer en verschillende beveiligings- en regelsystemen.
Een belangrijk onderdeel daarvan is het Battery Management System, het BMS. Dat bewaakt onder andere de conditie, temperatuur en laadstatus van de batterij en zorgt ervoor dat de batterij binnen veilige technische grenzen functioneert.
De batterij zelf creëert echter geen energie. Hij verschuift energie in de tijd.
Overdag kan bijvoorbeeld een overschot aan zonnestroom worden opgeslagen om die elektriciteit later te gebruiken. Een batterij kan ook worden geladen tijdens momenten met een lagere elektriciteitsvraag en worden ontladen wanneer het vermogen van het bedrijf sterk stijgt.
RVO noemt batterijopslag onder meer interessant voor bedrijven die eigen duurzame opwek beter willen benutten, hoge verbruikspieken hebben of door netcongestie tegen de grenzen van hun aansluiting aanlopen. Tegelijkertijd waarschuwt RVO dat een verkeerd ingestelde batterij netcongestie juist kan verergeren.
Daarmee komen we bij het EMS.
Een EMS kijkt verder dan de batterij
Een Energy Management System kijkt niet alleen naar hoeveel energie er in de batterij zit. Het kijkt naar het energiesysteem van het bedrijf als geheel.
Denk bijvoorbeeld aan:
het actuele elektriciteitsverbruik;
- zonnepanelen;
- laadpalen;
- warmtepompen en klimaatinstallaties;
- productie-installaties;
- de batterij;
- beschikbare capaciteit van de netaansluiting;
- elektriciteitsprijzen;
- weersverwachtingen en verwachte zonneproductie.
Op basis daarvan kan een EMS bepalen welke actie op welk moment logisch is. RVO noemt het beter op elkaar afstemmen van energiegebruik en eigen duurzame opwek expliciet als een mogelijke doelstelling van energiemanagement.
Daar zit het fundamentele verschil: een BESS slaat energie op, terwijl een EMS energiestromen coördineert.
Eerst meten, dan dimensioneren
Bij de aanschaf van een zakelijke batterij wordt vaak gesproken over kilowatt en kilowattuur.
Kilowatt, kW, vertelt hoeveel vermogen een batterij op een bepaald moment kan leveren of opnemen. Kilowattuur, kWh, geeft aan hoeveel energie kan worden opgeslagen.
Maar de juiste batterijcapaciteit volgt niet alleen uit het jaarlijkse energieverbruik.
Twee bedrijven die allebei 300.000 kWh per jaar gebruiken, kunnen gedurende de dag een totaal verschillend belastingsprofiel hebben. Bij het ene bedrijf ontstaan korte, hoge pieken. Bij het andere is het verbruik gedurende de hele werkdag vrijwel constant.
Daarom is historische meetdata belangrijk. Je wilt bijvoorbeeld weten wanneer vermogenspieken ontstaan, hoeveel zonne-energie daadwerkelijk wordt teruggeleverd, hoeveel flexibiliteit processen hebben en hoe vaak een batterij op een gemiddelde werkdag nodig zou zijn.
Pas daarna kun je bepalen welke rol opslag zou moeten spelen.
BESS en EMS vullen elkaar aan
Een EMS vervangt een batterij niet en een batterij vervangt een EMS niet.
Je kunt zelfs een EMS gebruiken zonder batterij. Het systeem kan bijvoorbeeld laadpalen, klimaatinstallaties of productieprocessen slimmer op elkaar afstemmen.
Soms blijkt uit zo’n analyse dat een deel van het oorspronkelijke batterijvraagstuk al kan worden opgelost door bestaande verbruikers anders te sturen.
Andersom kan een batterij zonder overkoepelend EMS prima functioneren wanneer de toepassing heel eenvoudig is. Maar zodra meerdere doelen gecombineerd worden — bijvoorbeeld eigen zonnestroom benutten, pieken verminderen én rekening houden met de netaansluiting — wordt intelligente coördinatie belangrijker.
RVO beschrijft datzelfde onderscheid bij energieopslag: het BMS werkt op batterijniveau en bewaakt onder meer de veiligheid van de cellen, terwijl het EMS op een hoger niveau de opslag en bijbehorende apparatuur aanstuurt.
Waar past Ommnia Systems hierin?
Dat is ook de positie van waaruit Ommnia Systems naar batterijopslag kijkt.
Het Ommnia Platform is een merkonafhankelijk EMS dat gegevens uit verschillende energiestromen en installaties kan samenbrengen. Daarbij kijkt het niet alleen naar opslag, maar naar de combinatie van opwekking, opslag en verbruik.
Dat betekent dat een BESS één onderdeel van het totale energiesysteem kan zijn, naast bijvoorbeeld zonnepanelen, laadvoorzieningen, gebouwinstallaties en processen.
De relevante vraag is dan niet automatisch welke batterij moet worden geplaatst. Eerst moet duidelijk worden hoe het energieprofiel eruitziet, waar beperkingen ontstaan en welke installaties beïnvloedbaar zijn. Vervolgens kan worden bepaald welke regelstrategie daarbij past en of batterijopslag daadwerkelijk onderdeel van de oplossing moet zijn.
Kijk daarom verder dan de batterij
Voor MKB-bedrijven die een BESS overwegen, is batterijtechniek dus maar één deel van de puzzel.
Vraag niet alleen naar capaciteit, vermogen, levensduur en terugverdientijd. Vraag ook wie straks bepaalt wanneer de batterij laadt en ontlaadt, welke gegevens daarvoor worden gebruikt en hoe de batterij samenwerkt met de rest van het bedrijf.
Want uiteindelijk is niet de hoeveelheid opgeslagen energie doorslaggevend.
Het gaat erom dat de beschikbare energie op het juiste moment, op de juiste plaats en voor het juiste doel wordt ingezet.
Een BESS geeft je opslagcapaciteit. Een EMS geeft je de regie daarover.
